ថ្ងៃនេះសូមណែនាំអំពីផលិតផលខ្មែរ ហើយជាពិសេសវាអាចធ្វើឲ្យខ្ញុំអាចបង្កើតកំណត់ហេតុកំប្លែងជាភាសាខ្មែរបានផង។ នោះគឺ ៖
ស៊ីឌីកម្មវិធីកុំព្យូទ័រភាសាខ្មែរ និង យូនីកូដខ្មែរ។
តើមិត្តអ្នកអានជឿទេ ថាខ្ញុំជាអ្នករចនារូបសម្បកស៊ីឌីឡើង?
លីនុច-ស៊ូស៊ី ១០.១ ជាភាសាខ្មែរ ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការតែមួយគត់ដែលមានភាសាខ្មែរពេញលេញ។
តើមិត្តអ្នកអានយល់យ៉ាងណាដែរ?
ហា៎ក…!! ហ្នឹងរូបភាពកំប្លែង…ថាលេងទេ! នេះជារូបភាពនៃការផ្សព្វផ្សាយពីការប្រកួតវាយអត្ថបទយូនីកូដខ្មែរដណ្ដើមជើងឯកទូទាំងប្រទេស របស់ក្រុមគម្រោងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រភាសាខ្មែរ (KhemrOS)។ សូមមើលព័ត៌មានពិស្ដានៅ ទីនេះ…!
ទាក់ទិននឹងបុណ្យកាន់បិណ្ឌនេះ បើតាមលំអាន ទំនៀមទំលាប់ខ្មែរបុរាណ ដែលរៀបរៀងដោយលោកញាណ ភឿន និងលោកម៉ម ឆៃ បានបញ្ជាក់ថា ៖ជាបឋមលោកអាចារ្យវត្តចាត់ការប្រមូលផ្តុំក្រុមគ្រួសារបញ្ចូលគ្នាឱ្យបាន១៤ក្រុម ឬ១៤វេន ដើម្បីធ្វើបុណ្យ ដាក់បិណ្ឌតាមវេននីមួយៗ ឬក៏ចំណុះជើងវត្តណាមួយ ចំនួនក្រុមវេនតូចៗ តាមទម្លាប់ធ្វើចង្ហាន់រាល់ថ្ងៃ គ្រប់១៤វេនក៏ល្មមទៅ បើច្រើនក៏បង្រួមគ្នាឱ្យបានត្រឹម១៤ក្រុមនោះឯង។ បើកន្លែងទីក្រុងទីផ្សារ ច្រើនផ្តល់បច្ច័យឱ្យអាចារ្យ យាយតាគណៈកម្មការវត្តធ្វើចង្ហាន់ប្រចាំថ្ងៃ តាំងពីបិណ្ឌ១ទៅហើយអ្នកដទៃ អាចធ្វើថ្ងៃណាជាឯកជនក៏បាន ប៉ុន្តែទោះធ្វើជាក្រុម វេនក្តី ប្រមូលឱ្យយាយតាធ្វើនៅវត្តក្តី ក៏ក្នុងរយៈ ពេល១៤ថ្ងៃខែភទ្របទនេះ កំណត់ឱ្យឈ្មោះថា “បុណ្យដាក់បិណ្ឌ” ។ នៅថ្ងៃ១៥រោច ខែភទ្របទ ថ្ងៃនេះមិនមានក្រុមវេនទេ គឺគេរួមគ្នាចំណុះជើងវត្តទាំងអស់ ដែលបានធ្វើទាំង១៤បិណ្ឌនោះរួច ធ្វើមួយ ថ្ងៃហៅថាថ្ងៃភ្ជុំ (បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ)។ ចំពោះថ្ងៃដាក់បិណ្ឌនីមួយៗ មេវេនចែកជា៣ឬ៤ក្រុមតូចៗ ធ្វើយាគូ ឬធ្វើភត្តាហារជា៣ឆ្នាំង ឬ៤ឆ្នាំងស្មើ៣មុខ ឬ៤មុខ ។ ពេលទូងស្គរចំណាំវស្សាអ្នកក្រុមវេនចាប់ផ្តើមធ្វើចង្ហាន់ ហើយតាយាយចាស់ក្នុងក្រុមវេនយកផ្ទះណាមួយទៅនាំគ្នាប្រមូលនំនែករៀបចំ បាយបិណ្ឌ បាយបត្តបូរណ៍។ រៀបចំរួចហើយគាត់នាំគ្នាទៅវត្តស្តាប់លោកសូត្រថ្វាយបង្គំធម៌សុខោ និងធម៌ បរាភវសូត្រ។ កូនចៅនៅឯផ្ទះគេខំដុតដៃដុតជើងបបរ ឬស្លស្លុក តាមមុខម្ហូបដោយឡែកៗក្នុងភាពសប្បាយរីករាយ ។ ព្រឹកព្រាងអរុណណោទ័យ ពួកគេនាំគ្នារៀបចំខ្លួន កណ្តៀត យួរ កាន់ ខ្លះទូល រែក សែង ចង្ហាន់ទៅវត្ត។ គេធ្វើពិធីរាប់បាត្រជាមួយបរិស័ទស្រីប្រុស ក្មេង ចាស់ លើឧបដ្ឋានសាលា យ៉ាងកកកុញ កុះករ និងរៀបចំចង្ហាន់ ។ លោកអាចារ្យវត្ត ជាប្រធានបាននាំបរិស័ទវេរចង្ហាន់ប្រគេនព្រះសង្ឃ វេរបាយបត្តបូរណ៍ ៘ ព្រះសង្ឃធ្វើបត្តានុមោទនគាថា ដោយតិរោកុឌ្ធសូត្រអទាសិមេយទិហិនេ ឬបច្ចយាការ(អវិជ្ជា)ឬក៏កសលាតទនន្តរំ៘ សមគួរតាមពេលវេលា ។ អង្គាសចង្ហាន់ ហើយមេវេន នាំក្រុមវេនរៀបចំម្ហូបអាហារនំចំណីចូលគំនាប់-ជូនលោកអាចារ្យវត្ត ព្រមទាំងចាត់ចែងភោជនាហារ ទទួលភ្ញៀវ ដែលអញ្ជើញទៅបុណ្យក្នុងវេនរបស់ខ្លួននោះផងដែរ ។ លុះពេលថ្ងៃត្រង់ក្រុមវេនដដែលនេះ ធ្វើភត្តាហារចង្ហាន់ផ្សេងៗយកទៅប្រគេនព្រះសង្ឃទៀត ។ ពេល រសៀល ក្រុមវេននីមួយៗ នាំគ្នាសរុបធ្វើភេសជ្ជៈប្រគេនព្រះសង្ឃ ហើយវត្តខ្លះមានទេសនាមហាជាតក (រឿងព្រះវេស្សន្តរ) តាមលំដាប់កណ្ឌតាមលំដាប់វេនផងដែរ ឬក៏ទេសនាធម៌ណាតាមលោកចុះ ។ សូមបញ្ជាក់ថា ក្នុងក្រុមវេននីមួយៗ ក្រៅពីចំណាយធ្វើចង្ហាន់ ភេសជ្ជៈ ក៏នៅមានសល់បច្ច័យសម្រាប់ តម្កល់កសាងវត្តអារាមគ្រប់វេនផងដែរ ។ ការរៀបរាប់មកនេះគ្រាន់តែសេចក្តីខ្លីៗ នៃពិធីបុណ្យដាក់ បិណ្ឌតាមថ្ងៃ តាមក្រុមវេននីមួយៗប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីជាពន្លឺខ្លះៗដល់ជនានុជនដែលពុំធ្លាប់ដឹង ។ ការធ្វើនេះ តាំងពីបិណ្ឌ១ (ថ្ងៃ១រោច ខែភទ្របទ) តទៅដល់ថ្ងៃទី ១៤ រោច គឺ១៤ ថ្ងៃ ហៅថា បុណ្យដាក់បិណ្ឌ ។ ក្នុងបិណ្ឌនីមួយៗនេះ មានរៀបបាយបត្តបូរណ៍គ្រប់វេន ហើយជារៀងរាល់ព្រឹកនោះគេធ្វើបាយបិណ្ឌ សម្រាប់ បញ្ជូនទៅឱ្យពួកប្រេតទៀតផង ។
តើអ្វីទៅជាបាយបិណ្ឌ និងបាយបត្តបូរណ៍ ?
តើគេធ្វើនៅពេលណា ? ធ្វើដើម្បីអ្វី ?
បាយបិណ្ឌនេះពុំមែនបាយដែលយកទៅរាប់បាត ឬប្រគេនព្រះសង្ឃនោះទេ គឺជាបាយម្ហូបម្ហារចំណីបង្អែម ចង្អាបរបស់ពុទ្ធបរិស័ទដាក់បញ្ចូលគ្នាតែ១បាត ឬ១ចានស្រាក់ ដោយឡែកប៉ុណ្ណោះ ។ ចាស់ទុំក្នុងវេនក្តី អ្នកក្រៅក្តី និយាយរួចរាល់ថ្ងៃដាក់បិណ្ឌគាត់មានគ្នាជិតខាង ពេលស្គរវស្សាបន្លឺឡើងគាត់មកជួបជុំគ្នា ក្នុងផ្ទះណាមួយ ហើយដាក់បាយបន្តិច ម្នាក់ប្រមូលដាក់ចាន១ ឬចានស្រាក់តូច១ ដាក់ម្ហូបមានទឹក មានគោក មានក្រៀម តាមបាន និងចិតនំ ឬត្របែកទុំ ឬល្ហុងទុំនំថង់ជាដើម ដាក់ចំរុះគ្នា ហើយអុជ ទៀនធូប ច្រូច ទឹកតិចៗ និយាយអញ្ជើញព្រលឹងវិញ្ញាណញាតិមិត្តម៉ែឪស្លាប់ទៅ ឱ្យមកទទួលសោយនូវ អាហារចំណីខែមន្តសន់រដូវនេះគ្រប់ៗគ្នា។ យាយៗពេលធ្វើកិច្ចនេះគ្រប់គ្នាហើយ គាត់នាំគ្នាកាន់បាយបិណ្ឌនេះទៅពេលនោះតែម្តង មុនក្មេងៗដែលនៅបបរស្លស្លុកចង្ហាន់នោះឯង ។ ពេលលោកសូត្រធម៌ សូត្រសុខោ សូត្រ បរាចប់ហើយ ក៏គាត់យកបាយបិណ្ឌនេះទៅចាក់ត្រង់គល់ឈើឬជ្រុងព្រះវិហារ អុជធូប និយាយចប់ត្រឡប់មកឧបដ្ឋានសាលាវិញ ។ កន្លែងខ្លះគេទុកដល់អាចារ្យវេរចង្ហាន់លោក រួចទើបយកទៅ ចាក់ដូចគ្នានោះ តាមទំលាប់ និយមរបស់កន្លែងនីមួយៗ ។
បាយបត្តបូរណ៍នេះសំដៅយកនំនែក អន្សម ផ្លែឈើព្រៃ ដែលក្នុងវេននីមួយៗ គេតម្រូវបំរុងទុកជាស្រេច ពេលស្គរវស្សាទូងឡើងចាស់ៗដែលរៀបបាយបិណ្ឌនោះក៏កាន់នំ អន្សមចេក មៀន ៘ តាមសទ្ធាជ្រះថ្លា យកមកដាក់រួមគ្នាក្នុងល្អី ឬថាសធំ ឬចានដែក (ខ្លះរបស់នេះខ្លះរបស់នោះ) ហើយធ្វើជា ផ្កាឬទង់ដោត ចំកណ្តាល គេក៏អុជធូបឧទ្ទិសកុសលម្តងរួចហើយនៅឯផ្ទះជុំគ្នានោះ រួចនាំយកទៅវត្តទុកវេរប្រគេន ព្រះសង្ឃជាមួយគ្នា និងយាគូឬភត្តាហារភោជនក្នុងក្រុមវេនរបស់គេនោះតែម្តង ។ ដូច្នេះពាក្យថា បាយបត្តបូរណ៍តាមពិនិត្យមើលទៅពុំមានបាយសោះ គឺសុទ្ធតែនំអន្សមផ្អែម និងផ្លែឈើទាំងអស់ ។ ចំណុចដែលហៅថាបាយបត្តបូរណ៍ ប្រហែលជាបុរាណលោកចង់យកន័យថា នំអន្សម បង្អែមទាំងនេះគឺជា វត្ថុបំពេញបន្ថែមឱ្យពេញបរិបូរណ៍លើបាយទឹក ចង្ហាន់ដាក់បិណ្ឌរបស់ក្រុមវេនគេបានជាឱ្យឈ្មោះយ៉ាងនេះ។
បុណ្យដាក់បិណ្ឌគឺជាបុណ្យដ៏ធំមួយរបស់ជាតិសាសន៍ខ្មែរ ដែលនៅរដូវនេះគេសង្កេត ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ទាំងចាស់ ក្មេង កំលោះ ក្រមុំ បាននាំគ្នាភ្ញាក់ពីម៉ោង៤ទៀបភ្លឺទៅវត្តអារាម ដើម្បីបោះបាយបិណ្ឌ នៅជុំវិញព្រះវិហារ ។ ការធ្វើបែបនេះដោយសារគេមានជំនឿថា ខ្មោចព្រាយ បិសាច ចេញមកទទួល យកបាយបិណ្ឌនេះបាននៅពេលមុនថ្ងៃរះតែប៉ុណ្ណោះ ហើយពិធីនេះតែងតែប្រារឰធ្វើជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅ តាមវត្តអារាមនានាទូទាំងប្រទេស ដោយពួកគេបានរៀបចំម្ហូបអាហារ នំចំណីប្រគេនចំពោះព្រះសង្ឃ ហើយធ្វើការឧទ្ទិសកុសលដល់សាច់ញាតិក្រែងស្លាប់ទៅកើតទីថោកទាប (ប្រេត) ឱ្យមកទទួលផលដែលកូនចៅធ្វើជូនតាមរយៈព្រះសង្ឃ ។ ជាពិសេសពុទ្ធបរិស័ទតែងទៅធ្វើបុណ្យនៅស្រុកកំណើត ឬកន្លែង ដែលមានសាច់ញាតិស្លាប់ ដើម្បីបញ្ជូនកុសលឱ្យដល់ព្រលឹងអ្នកស្លាប់ ដោយគ្រួសារខ្លះទៀតនិមន្ត ព្រះសង្ឃបង្សុកូលថែមទៀត ហើយពិធីបុណ្យមានភាពសប្បាយរីករាយខ្លាំងណាស់ ។ កូនចៅមួយចំនួនធំបានទិញម្ហូបអាហារ លុយកាក់ជូនចំពោះឪពុកម្តាយ ជីដូនជីតា ខ្លះទៀតក៏ងូតទឹកជូនដល់ចាស់ទុំក្នុងភូមិថែមទៀត ។
Cloggers Summit
ម៉ោងស្រុកខ្មែរ ៖